Etiket arşivi: Karanlığın Sol Eli

Karanlığın Sol Eli & Ursula K. Le Guin

Çeviri: Ümit Altuğ

“Bilimkurgu”nun en önemli iki ödülü olan Hugo ve Nebula’yı kazanarak kısa zamanda türünün klasikleri arasına giren Karanlığın Sol Eli, dünyamıza çok benzeyen Kış adlı bir gezegende geçer. Bu gezegende yılın en sıcak zamanlarında bile yarı-kutup iklimi yaşanır ve tüm sakinleri çift cinsiyetlidir (androjen). Cinsel kimliğin bir statü ya da güç aracı olarak kullanılmadığı bu gezegende kişiler yılın belli bir döneminde o anki hormonal durumlarına göre erkek ya da kadın olmaktadırlar. Öyle ki, birkaç çocuk doğurmuş bir ana daha sonra başka çocukların babası olabilmektedir. “Arkadaşlık” ve “sevgililik” arasındaki “boşluk” anlamsızlaşmış; insan düşüncesini belirleyen düalizm eğilimi azalmış; insanlığın güçlü/zayıf, koruyucu/korunan, hükmeden/hükmedilen, sahip olan/sahip olunan… ve benzeri ikiliklerini oluşturan temeller zayıflamış gibidir. Cehaletin, şimdinin, mevcudiyetin ilerlemeden daha gözde olduğu bir gezegendir Kış.

Bir gün Kış’a uzaydan bir erkek elçi gelir ve onların da katılmasını istediği bir gezegenler birliğinden söz eder… Elçinin gelişiyle birlikte yerli ile yabancı, erkek ile dişi, benzerlik ve benzemezlik, parça ile bütün arasındaki ilişki ve çelişkiler insanlardaki karşılıklarını bulup yaşamaya başlar…

Zihni kapasitesini zorlayan hayaller kurmayı hâlâ sevenler için…

Ursula K. Le Guin

Ursula K. Le Guin

Bilimkurgu türünün neden herkesin okuması veya okumayı denemesi gereken bir tür olduğunu kanıtlayan harika bir eserdi.

Bilimkurgu, şurdaki uzay gemisine kim ateş etti, şu gezegeni de keşfetsek mi, bizi saldıran uzaylıları öldürelim, distopik bir gelecekte ergenlerin başına gelenlerden ziyade uç fikirlerin araştırıldığı ve anlatıldığı bir tür olarak anılmalıdır. Ve bunu en iyi başaran yazarlardan biriside Ursula K. Le Guin.

Kitaptan bir pasajda bunu oldukça güzel ve benim kurabileceğim cümlelerden çok daha anlaşılabilir bir biçimde anlatıyor.

Tamam, kitaptaki insanlar androjen; ama, bu bin yıl içinde hepimizin androjen olacağı kehânetinde bulunduğum ya da her nedense androjen olmamız gerektiğini düşündüğüm anlamına gelmiyor. Ben sadece bilimkurguya özgü o acayip, sapkın ve düşünce -deneysel tarzda, belli havalarda, günün belli, biraz tuhaf saatlerinde bize bakarsanız zaten öyle olduğumuzu görürsünüz gibi bir gözlemde bulunuyorum. Kehânetler savurduğum, “bu böyle olacak” dediğim falan yok. Sadece betimliyorum. Psikolojik gerçekliğin bazı yönlerini romancıların hep yaptığı gibi, yani şık ve ayrıntılı yalanlar uydurarak betimliyorum.

LeGuin Karanlığın Sol Eli’nde doğuşumuzdan itibaren beynimize dikte olan erkek-kadın kavramlarının hiçbir anlam taşımadığı Kış gezegeninin çift cinsiyetli(hem eril hem dişil üreme organlarını bulunduran) sakinlerini anlatıyor. Gezegenler arası birliğin Elçi’si olarak Kış gezegenine gelen Ai, hermafrodit canlıların bu buzul çağındaki gezegende hayatta kalışlarını ve bizim cinsiyet kavramını koyduğumuz yere insanlık, bütünlük gibi kavramları koymasını anlatıyor.

Toplumda ki yerimizi cinsiyetimiz belirlemediği bir medeniyette kendinize yer edinmek için ne yaparsınız? Erkek, kadın etiketlerinin altında yatan nedir? İnsanlık mı? Onur mu? Çevreyle olan etkileşim mi? Bunların cevabını vermek zor hatta bir bakımdan imkansız. Henüz daha cinsiyet değiştiren insanlara tahammül edemezken, çocuk doğurmuş babalarla nasıl empati kurabiliriz ki?

İşte bu yüzden, Karanlığın Sol Eli, bilimkurgunun amacı sadece sayfa çevirtmek olan eserlerinden sıkılmış ve aslında türün en önemli özelliği olan deneysel fikirlerin keşfini okumak isteyen herkesin okumasını şiddetle tavsiye edeceğim bir eser.

Resim: http://starsong-studio.deviantart.com

Resim: starsong-studio.deviantart.com

Reklamlar

Hugo Ödülleri

Açıklama

*Yayınevlerinin isimlerine tıklayarak kitap hakkında satış, e-kitap vb. bir çok bilgi alabilirsiniz.  Linklerden herhangi bir kazanç sağlamıyorum. Eğer link verilmemişse çeşitli satış sitelerinden de ulaşabilirsiniz.

*Kitabın ismine tıklayarak hakkındaki görüşlerimi okuyup yorum yazabilirsiniz.

*Yazar ismine tıklayarak Wikipedia sayfasına ulaşabilirsiniz.

*Yanlış bir bilgi, yazı, isim vb. görürseniz, lütfen yorum olarak bildirin.

 

Yıl Yazar Kitap İsmi Çeviri Yayınevi
1953 Alfred Bester The Demolished Man Yıkıma Giden Adam Altıkırkbeş
1955 Mark Clifton&F. Riley They’d Rather Be Right
1956 Robert A. Heinlein Double Star İkiz Yıldız Metis
1958 Fritz Leiber The Big Time Gutenberg
1959 James Blish A Case of Conscience
1960 Robert A. Heinlein Starship Troopers
1961 Walter M. Miller, Jr A Canticle for Leibowitz Leibowitz İçin Bir İlahi İthaki
1962 Robert A. Heinlein Stranger in a Strange Land Yaban Diyarlardaki Yabancı Artemis
1963 Philip K. Dick The Man in the High Castle Yüksek Şatodaki Adam Metis
1964 Clifford D. Simak Way Station
1965 Fritz Leiber The Wanderer
1966 Frank Herbert Dune Dune Kabalcı
1966 Roger Zelazny This Immortal Bu Ölümsüz Metis
1967 Robert A. Heinlein The Moon is a Harsh Mistress
1968 Roger Zelazny Lord of Light Işık Tanrısı İthaki
1969 John Brunner Stand on Zanzibar
1970 Ursula K. Le Guin The Left Hand of Darkness Karanlığın Sol Eli Ayrıntı
1971 Larry Niven Ringworld Halka Dünya İthaki
1972 Philip José Farmer To Your Scattered Bodies Go
1973 Isaac Asimov The Gods Themselves İşte Tanrılar Altın Kitap
1974 Arthur C. Clarke Rendezvous With Rama Rama’yla Buluşma İthaki
1975 Ursula K. Le Guin The Dispossessed Mülksüzler Metis
1976 Joe Haldeman The Forever War Bitmeyen Savaş İthaki
1977 Kate Wilhelm Where Late the Sweet Birds Sang
1978 Frederik Pohl Gateway Çıkış Kapısı Kavram
1979 Vonda N. McIntyre Dreamsnake
1980 Arthur C. Clarke The Fountains of Paradise Cennetin Çeşmeleri İthaki
1981 Joan D. Vinge The Snow Queen
1982 C. J. Cherryh Downbelow Station
1983 Isaac Asimov Foundation’s Edge Vakıf’ın Sınırı İthaki
1984 David Brin Startide Rising
1985 William Gibson Neuromancer Neuromancer Altıkırkbeş
1986 Orson Scott Card Ender’s Game Ender’in Oyunu Altıkırkbeş
1987 Orson Scott Card Speaker for the Dead Ölülerin Sözcüsü Altıkırkbeş
1988 David Brin The Uplift War
1989 C. J. Cherryh Cyteen
1990 Dan Simmons Hyperion
1991 Lois McMaster Bujold The Vor Game
1992 Lois McMaster Bujold Barrayar
1993 Vernor Vinge A Fire Upon the Deep
1993 Connie Willis Doomsday Book Kıyamet Kitabı İthaki
1994 Kim Stanley Robinson Green Mars
1995 Lois McMaster Bujold Mirror Dance
1996 Neal Stephenson The Diamond Age Elmas Çağı Altıkırkbeş
1997 Kim Stanley Robinson Blue Mars
1998 Joe Haldeman Forever Peace Bitmeyen Barış İthaki
1999 Connie Willis To Say Nothing of the Dog
2000 Vernor Vinge A Deepness in the Sky
2001 J. K. Rowling Harry P. and the Goblet of Fire Harry Potter ve Ateş Kadehi YKY
2002 Neil Gaiman American Gods Amerikan Tanrıları İthaki
2003 Robert J. Sawyer Hominids İnsansılar Abis
2004 Lois McMaster Bujold Paladin of Souls
2005 Susanna Clarke Jonathan Strange & Mr.Norrell Jonathan Strange & Mr.Norrell Oğlak
2005 Robert Charles Wilson Spin
2007 Vernor Vinge Rainbows End
2008 Michael Chabon The Yiddish Policemen’s Union
2009 Neil Gaiman The Graveyard Book Mezarlık Kitabı İthaki
2010 Paolo Bacigalupi The Windup Girl Kurma Kız Versus
2010 China Miéville The City & The City Şehir ve Şehir Yordam
2011 Connie Willis Blackout/All Clear
2012 Jo Walton Among Others Ötekilerin Arasında İthaki
2013 John Scalzi Redshirts
2014

Notlar:

*Görüldüğü üzere toplamda 62 esere ödül verilmiş. Bunlardan neredeyse yarısı dilimize kazandırılmışlar.

*Ödülü birden fazla alan yazarlar olan Bujold, Vinge, Robinson, Cherryh, Brin gibi yazarların ise kazanmış eserlerinin hiçbiri Türkçe’ye çevirilmemiş.

*Eklemek istediğiniz herhangi bir şey var ise yorum bırakabilirsiniz.