Fantastik Kurgunun Alt Türleri 1-High Fantasy

Terry Gilliam fantazinin bir kaçış olduğunu ama daha uç, daha enterasan bir şeye doğru kaçış olduğun söyler. Bu kaçış genel anlamında fantazi olsada bir çok alt yollara da sahip olabilir. Kimisi iyilik yolunda kendini adamış bir kahramanı okumak isterken, bazıları ise gri ne yapacağı pek belli olmayan bir adamın hikayesini okumak ister. Bu yüzden fantazi edebiyatını sadece tek bir konu altında toplayarak özetlemek adil bir yaklaşım olmaz.

Fantazinin anlamı buna benzer bir şey olabilir.Fantazi gerçekten tanımlanması zor bir konu olarak karşınıza çıkar. İfade şekli olarak medyanın her türünü kullanan bu terim, TV serileri, filmler, kitaplar, animeler, mangalar, web serileri, kısa hikayeler, oyunlar ve anonim şarkılarda bile vardır. Bu geniş dal günümüzde çoğu insanın tutku ile takip ettiği bir akımdır. Bu yazıda fantazinin yazılı edebiyatı üzerine tartıştım. Fantazi ve bilim-kurgunun sınırları birbirlerine geçmiştir. Bazen okuyucu, izleyici veya dinleyici bilim kurgu sandığı bir eserin aslında iyi şekillenmiş bir fantastik eser olduğundan habersiz olabilir. Fantazi edebiyatına gönül veren ve elden geldiği kadarı ile bu açlığını doyurmaya çalışan biri olarak bu dal üzerine yaptığım okumalardan veya izlemelerden hiç yorulmadım.

Neyse bu kadar fantazi hakkında karalam yeter. Biraz fantazi edebiyatının uçsuz bucaksız denize dalalım. Ben bu yazı serisinde size fantazi edebiyatının alt türlerinden bahsedeceğim. Alfabetik bir sıralama gözetmeksizin yazılan bu yazı ile en azından bazı çizgileri kafanızda çizebilirsiniz. Akademik bir yazı olmadığı gibi bazı bilmediğim Türkçe karşılıkları da yazmadım. Seri boyunca böyle bir hata görürseniz, uyarmanızı içtenlikle rica ederim.

High Fantasy (Epik Fantazi);

Epik fantazi de denilebilecek olan bu tür aslında ülkemizde ve dünyada yayınlanan çoğu eserin alt türü olarak tanımlanabillir. Genellikle bu türe giren bir hikaye belli ve baskın diğer özellikleri ile başka bir türün de kapsamına girebillir. Epik fantazi, Gılgameş destanı ile başlar denilebilir. Eğitici aynı zamanda bazen sayfaları yırtarcasına çevirecek kadar heyecanlandırıcı, mutlu sonlara sahip ve iyi kahramanların kötü insanları yerden yere vurduğu hikayeler sahip olan türdür.

  • Dünya, Hikaye, Karakterler;

Günümüz dünyasından farklı, genellikle ortaçağ dönemi üzerinde şekillenen, fazlaca büyünün olduğu, karışık hikayelerin olmadığı, çoğunlukla tamamen kurmaca bir dünya üzerinde geçer. Sanırım en kısa tanımı bu olmakla beraber, bir çok öz noktayı kaçırabilecek bir tanımlama da olabilir.

Günümüz dünyasından farklılığından kasıt evrenin tamamen yeniden ve farklı olarak şekillendirilmesi üzerine olabilir. Misal, fizik kurallarını değiştirebilir, ölüm vb. kavramlarının anlamını değiştirebilirsiniz. Yazara büyük bir kolaylık gibi gözüken bu durum aslında bu alt türün en sıkıntılı olduğu alan olarakta görülebilir. Eğer dünya, yaratılan evren iyi şekillenmez, okuyucuya coğrafik özellikleri, iklimi, tarihi, dinleri ve yaşam alanlarında ki değişimi tatmin edici bir şekilde aktaramazsa, hikaye asla tam olarak karşılığını alamayacaktır. Epik fantastik eserlerin bir çoğu haritalar ile beraber yazılırlar.

Resim: Daniel Reeve

Epik fantazinin içinde orklar, elfler, cüceler, ejderhalar, atadamlar, denizkızları vb. aklınıza hayalinize gelebilecek her türden yaratık olabilir. Hazır yaratıklardan söz açılmışken büyü sisteminden de biraz bahsetmek gerekir. Büyünün oldukça yer kapladığı bir türdür. Hepinizinde tahmin edeceği gibi eğer büyüye fazlaca yer ayrılıyorsa endüstri ve teknolojinin de bir o kadar geri olduğunu tahmin edebilirsiniz. Her ne kadar büyünün özellikleri tamamen yazarın eline kalmış olsa bile kullanan kişinin elinde şekillenen bir etmen olarakta görülebilir.

Karakterler açısından bakıldığında, epik fantazi çokta karmaşık ve realistik kişilikler sunmaz. Kahramanın önüne çıkan her engel karşısında mala bağlayıp daha sonra, ustası, arkadaşları, yoldaşları veya ailesinin yardımı ile bu engelleri aştığını gözlemleriz. Normal insanlar için oldukça semptik bulunabilecek karakterlere sahip olurlar. Yani kötüler dışında iyileri kim sevmez ki? Dünyanın büyüklüğü ve hikayenin düz ama devasa olması sonucu giren çıkan karakter sayısı oldukça fazladır. Buna rağmen bu karakterler tadımlık ve bazen sadece ismen tanıtılsalarda çok uzun eserlerde kafa karışıklıklarına neden olabilirler. Özeti, karakterler kısmında zayıf kalan bir türdür.

taimon_gaidon_by_dem888-d348zgo_thumb.png

Resim: dem888 Deviantart

Işığa karşı karanlık, Sauron’a karşı diğer tüm Orta Dünya’lılar, Lord Voldemort’a karşı Harry Potter vb. bir çok şekilde örneklendirilebilecek olan kötüye karşı iyinin savaşı konseptinde yazılan, görevvari hikayelere sahip olurlar. Yaratılan her karakter, kahramanımızın kötü olanı yenme yolunda önüne taş koyacak veya yardımcı olacaktır. Yapacağı her iş, yaptığı konuşmaların, diyalogların çok büyük kısmı bu nihai hedefine ulaşması için gerekli olacaktır.

Alt türler hakkındaki gevelememin ilk kısmının sonuna geldim. Hatam varsa affedin. Yorum kısmını kullanmaktanda çekinmeyin.

Serinin ikinci yazısı;

Fantastik Kurgunun Alt Türleri 2- Low Fantasy

Öneri

Yüzüklerin Efendisi ve Tüm Orta Dünya & J.R.R Tolkien

Zaman Çarkı & Robert Jordan- Brandon Sanderson

Ölüm Kapısı & Margaret Weis- Tracy Hickman

Gediksavaşları Efsanesi & Raymond E. Feist

*Dikkat ederseniz bu türe giren kitaplar genel olarak uzun seri şeklindedir.

Reklamlar

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s